27.12.2021, 20:55 183

Murad Ne, İrad Ne?

Herkes çabasını büyük görebilir; çok değerli, çok kıymetli kabul edebilir. Buna karşın hak ettiği değeri bulmadığını da söyleyebilir. Vefadan ve/veya vefasızlıktan dem vurabilir... Muradı açık etmedir bu. Öte yandan çabasını büyük gösterebilir, kıymetini abartabilir. Dahası hak ettiği değerin üstünde bir değeri de kazandırabilir. Böylece vefa beklemek yerine sefa da sürebilir. Umudu değil, umuru gözetir. Bu da ‘irad’dandır. Can alıcı soru burada devreye girer: Murad mı, irad mı?

Cevap herkesin malumu. Görmezden geldiğimiz son, gözümüzün ortasında, sözümüzün yanı başındadır oysa. Ne hikmetse hep unuturuz, hep görmezden geliriz. Seçimimiz çoğuz kez karışır. “Murad mı, irad mı?” diye ikileme düşeriz. Mesela yol bölünmüş, trafik zor akıyor. Murad “uslu uslu bekle” diyor. Araya girenlere, uyanıklık yapanlara kızıyoruz. İrad “sen de boz sırayı, bekleme boşa! Enayi sen misin?” diyor. Uyanıklık yapanlarla ben de atıldım ileri. Sonuç beklemeden geçtik kalabalığı. Murada değil, irada kulak kabarttık. Fakat içimde yüzlerce nedamet, binlerce af dileği.

Gençlik insanı aceleci kılar, sabrı camii avlusunda doksan dokuzluk tespih deviren yaşlı dede zanneder. Muradı gözetmek ehli sabrın işidir, iradı kullanmak da aceleci insanın… Kanın deli akışı durulursa dünyanın kendi etrafımızda dönmediğini fark ederiz. Dünya için bir zerre olduğumuzu gördüğümüzde iradı değil, muradı gözetmenin gerekliliğini anlarız. Koşturmaların, “ben yaptım, ben ettim”lerin neye mal olduğunun hesabını da bu kavrayışa ve bu vakte bırakırız. Gerçi muradı ya da iradı seçmenin sona etki ettiğini bilebilir miyiz? Ya da iradı kuşandığımız vakit; bunun murada uzaklaşma mı, yoksa yakınlaşma mı olduğunu kestirebilir miyiz? “Vermezse Mabud, neylesin Sultan Mahmud” demişler. Sebepleri halk eden, bizi sebeplere karşı kuşatandır. Bizim irademizin sayesi, muradımıza yetişir mi? O vakit Şeyh Galip gibi

“Tedbirini terk eyle takdir Hüda’nındır

Sen yoksun o benlikler hep vehm-i gümanındır” demek gerek belki de.

Sefere çıkan zafer talebinde ise seferin seyri değişir. Maksad manayı örter, olanı biteni görmez. Sonucu galibiyet ve mağlubiyete dayar. Murad da iradı gözetir. Bu insan olmanın sığlığıdır. Nedim gibi hayret perdesini açabilirsek eğer, diyeceğimiz şu olurdu:

"Olmakta derûnunda hevâ âteş-i sûzân

Nâyın diyebilmem ki ne hâlet var içinde" (Ney’in içinde bulunduğu durumu anlatmam çok zor, çünkü nefes [heva] onun içinde nasıl bir yakıcı hal alır, anlamam)

Murad ne, irad ne? Kim kimi karşılamaz sözde? Tarih acayip süzgeç. Neyi bırakır, neyi yutar; bilinmez. Çaba, O'na adanırsa karşılığını aramaya gerek yok. Murad O'ysa, iradın ne kıymeti var. İrad O’nun rızasını kazanma çabası ise murad bellidir! Öyleyse son sözde Pir Sultan Abdal gibi

“Pazarlık mı olur olur adil dükkânda?

Meyl-i muhabbetimde yar kaldı sende

Bu divan olmazsa ulu divanda

Dost benim sualim verir mi yar yar?” deriz, cevabını bilerek.

Muradı beklemek için iradı kullanmanın en arifçe olan tavır olduğunu o vakit anlarız belki. Anlamaz isek oltaya takılan balık gibi çırpınmağa devam ederiz son nefese kadar. Dünya bu, verdiğini alır mutlaka.

Yorumlar (1)
İzzet Irmak 1 yıl önce
"Muradı beklemek için iradı kullanmanın en arifçe olan tavır olduğunu o vakit anlarız belki." Ârifane bir yazı olmuş değerli hocam. Sabırla okunursautad hasıl olur inşAllah. Yüreğinize sağlık.
Namaz Vakti 01 Şubat 2023
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 20 48
2. Fenerbahçe 20 44
3. Başakşehir 20 40
4. Beşiktaş 20 39
5. Adana Demirspor 20 37
6. Trabzonspor 20 35
7. Kayserispor 20 29
8. Konyaspor 20 27
9. Alanyaspor 21 25
10. Karagümrük 20 23
11. Gaziantep FK 20 22
12. Ankaragücü 20 22
13. Sivasspor 21 21
14. Antalyaspor 19 21
15. Giresunspor 20 21
16. Hatayspor 19 20
17. Kasımpaşa 20 19
18. İstanbulspor 20 15
19. Ümraniye 20 14
Takımlar O P
1. Samsunspor 21 41
2. Eyüpspor 21 41
3. Bodrumspor 21 38
4. Keçiörengücü 21 37
5. Pendikspor 21 34
6. Rizespor 20 34
7. Bandırmaspor 20 34
8. Sakaryaspor 21 34
9. Boluspor 21 34
10. Göztepe 21 30
11. Manisa FK 20 29
12. Adanaspor 21 22
13. Altay 21 19
14. Tuzlaspor 21 19
15. Erzurumspor 21 18
16. Altınordu 21 17
17. Ö.K Yeni Malatya 21 16
18. Gençlerbirliği 21 13
19. Denizlispor 21 13
Takımlar O P
1. Arsenal 19 50
2. M.City 20 45
3. Newcastle 20 39
4. M. United 20 39
5. Tottenham 21 36
6. Brighton 19 31
7. Fulham 21 31
8. Brentford 20 30
9. Liverpool 19 29
10. Chelsea 20 29
11. Aston Villa 20 28
12. Crystal Palace 20 24
13. Nottingham Forest 20 21
14. Leicester City 20 18
15. Leeds United 19 18
16. West Ham United 20 18
17. Wolves 20 17
18. Bournemouth 20 17
19. Everton 20 15
20. Southampton 20 15
Takımlar O P
1. Barcelona 18 47
2. Real Madrid 18 42
3. Real Sociedad 19 39
4. Atletico Madrid 19 34
5. Villarreal 19 31
6. Real Betis 18 31
7. Rayo Vallecano 19 29
8. Osasuna 19 28
9. Athletic Bilbao 19 26
10. Mallorca 19 25
11. Almeria 19 22
12. Girona 19 21
13. Sevilla 19 21
14. Valencia 18 20
15. Espanyol 19 20
16. Celta Vigo 19 20
17. Real Valladolid 19 20
18. Cadiz 19 19
19. Getafe 19 17
20. Elche 19 6