01.03.2022, 23:06 85

Şehirleşmeden Kentleşmeye

Şehir klasik, kadim çoğulcu yerleşimi; kent ise, modern çoğulcu yerleşimi karşılayan sözcükler diyerek kullanırdım. Kent, Soğdcadan geçmiş dilimize. Obadan başımızı kaldırınca Farslıları görmüş, onların şehrini almışız. Kent, şehr; ikisi de yabancı bize. Bugün bunlar eş anlamlı kabul edilip birbirinin yerine kullanılmakta ne yazık ki… Sözlüğe bakarsak kafamız iyice karışır, baktığımıza bakacağımıza pişman oluruz. Çünkü sözlüğümüzde şehir, kent ve sitedir; kent, eskimiş sitedir. Dahası da site ise eskimiş şehirdir. Yani şehir kent ikilemesine site de eklenince eşkenar bir üçgen elde edilebilir ve istediğin şekilde çevirebileceğin bir döngü oluşturulur.

Osmaniye şehirleşmesini tamamlayamadan kentleşmeye başladı (Gerçi bu durum sadece Osmaniye için değil, ülkemizdeki birçok il için geçerli). Böylesi bir durumda ortaya çıkan şehir, kent, site üçlemesi; bizde köy karışımıyla dörtlemeye döner. Dolayısıyla birbirine karışan bu dörtgen yerleşim görüntüsü, farklı bir manzara oluşturmuştur. Bu da bize özgü, yani alaturka bir durumdur. Öyle ki hem şehir hem köy hem kent hem site kültürlerine ait öğeler harmanlanarak zengin bir karışım oluşturulduğu ve/veya hiçbir şeye benzemeyen tuhaf yerleşim yerleri kurulduğu söylenebilir. Hâl böyle olunca da kimi yerlerin şehirden ziyade büyük köylere döndüğü, kimi yerlerin de ne kente ne şehre benzediği söylenir

Zengin karışım dediğimiz, bu kültürel yapılanma şöyledir: Merkezde şehirleşmiş halk, merkezden dışarı doğru da köyden gelen köylü halk. Dahası merkezde kentsel bir cadde, kooperatifler, meslek kuruluşları ya da başka etkenlerle oluşmuş site… Dolayısıyla dış mahalleleri köy, merkezi şehir bir yerleşim yeri. Osmaniye’de de böyle bir yapı, büyük şehirlerinki kadar olmasa da, kuruldu.

Kendine ve kentine özgü gelişen mahalleler, farklı kültürel dokular meydana getirdi. Bu sebeple Osmaniye kültürü deyince, tek tek mahallelere ve o mahalledeki insanların geldikleri yöreden taşıdıkları kültürlere de bakmak gerekir. İl olma sürecinden sonra Osmaniye’de hızlanan kentleşme, kent kültürü oluşturmaya ve kültürel dokuyu değiştirmeye başlamıştır. Şehirleşme kültüründe önemli olan öğeler, kentleşme kültüründe bir değer taşımaz. Mesela 1997 yılında törenle açılan şehir merkezine yapılan antik görünümlü çeşmeler, hatta birisi de belediye binası önündeydi. 2004 seçimlerinden sonra gelenlerce kaldırıldı. Sadece bu olay, şehirleşemeden kentleşmeye geçildiğinin göstergesi olabilir.

Kentleşme dediğimiz Avrupa tarzı yerleşme, klasik şehir mantığından uzaklaşmadır. Bu durum modern tasarımlara kapı aralayacaktır. Genişleyen yollar, çoğalan otoparklarla iş merkezleri ve çok katlı binalarla hızla artan yapılaşma… Şehirleşmeden kentleşmeye kucak açan Osmaniye’yi artık bunlar boğacak.

Kentleşmeyle gelecekler yavaş yavaş kendini gösterirken, gidecek şehirli nesneler de toparlanmaya başladı. Bu toparlananlar arasında eski meslekler, eski dükkânlar ve eski binalar var. Bunlara kalın demek olmaz, lakin birer güzel türbe yaparak bir kaçının ölüsünü korumak gerekir. Bu da müzeleştirmekle olur ki o da oldu. Çamlık Tesislerinin yerine yapılan “kent müzesi”, Osmaniye’nin kent havasını solumaya başladığının en bariz örneği. Bir de Park 328 AVM var elbette.

Şehirleşmeden kentleşmeye başlayan Osmaniye’nin serencamını bir nebze söze getirmek istedim. Kentleşen Osmaniye’de yapılması gereken o kadar çok şey var ki hangisine yetişilir, kim yetişir, yetişen çıkar mı… bir sürü soru belirsiz. “Biraz da kısmet sanki bu işler” diyerek yakınmaktan kaçmak gerek. Bir tanık olarak ben neleri yazar, anlatabilirim bu da muğlak… Dahası kim okur, kim ilgi duyar ya da kim sözümün üstüne birkaç söz iliştirir… Şehirleşmeden kentleşme konusunu daha geniş bir ölçekte açar… Yazalım bekleyelim. “Çıkmadık candan umut kesilmez” demiş atalar. Bu umutla biz çıkınımızdakileri ortaya dizelim. Gerisi… Allah Kerim!

Farkında mısınız; zengin bir kültür yatağının üzerinde, zengin bir tembellikle oturuyoruz. Az gayrete gelsek, kısmet diye daldırsak kovayı; neler çıkacak neler… Var mısınız sağınızdaki, solunuzdaki kör kuyulara kova sallamaya? Haydi, ne çıkarsa bahtınıza!

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 31 Ocak 2023
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 20 48
2. Fenerbahçe 20 44
3. Başakşehir 20 40
4. Beşiktaş 20 39
5. Adana Demirspor 20 37
6. Trabzonspor 20 35
7. Kayserispor 20 29
8. Konyaspor 20 27
9. Alanyaspor 21 25
10. Karagümrük 20 23
11. Gaziantep FK 20 22
12. Ankaragücü 20 22
13. Sivasspor 21 21
14. Antalyaspor 19 21
15. Giresunspor 20 21
16. Hatayspor 19 20
17. Kasımpaşa 20 19
18. İstanbulspor 20 15
19. Ümraniye 20 14
Takımlar O P
1. Samsunspor 21 41
2. Eyüpspor 21 41
3. Bodrumspor 21 38
4. Keçiörengücü 21 37
5. Pendikspor 21 34
6. Rizespor 20 34
7. Bandırmaspor 20 34
8. Sakaryaspor 21 34
9. Boluspor 21 34
10. Göztepe 21 30
11. Manisa FK 20 29
12. Adanaspor 21 22
13. Altay 21 19
14. Tuzlaspor 21 19
15. Erzurumspor 21 18
16. Altınordu 21 17
17. Ö.K Yeni Malatya 21 16
18. Gençlerbirliği 21 13
19. Denizlispor 21 13
Takımlar O P
1. Arsenal 19 50
2. M.City 20 45
3. Newcastle 20 39
4. M. United 20 39
5. Tottenham 21 36
6. Brighton 19 31
7. Fulham 21 31
8. Brentford 20 30
9. Liverpool 19 29
10. Chelsea 20 29
11. Aston Villa 20 28
12. Crystal Palace 20 24
13. Nottingham Forest 20 21
14. Leicester City 20 18
15. Leeds United 19 18
16. West Ham United 20 18
17. Wolves 20 17
18. Bournemouth 20 17
19. Everton 20 15
20. Southampton 20 15
Takımlar O P
1. Barcelona 18 47
2. Real Madrid 18 42
3. Real Sociedad 19 39
4. Atletico Madrid 19 34
5. Villarreal 19 31
6. Real Betis 18 31
7. Rayo Vallecano 19 29
8. Osasuna 19 28
9. Athletic Bilbao 19 26
10. Mallorca 19 25
11. Almeria 19 22
12. Girona 19 21
13. Sevilla 19 21
14. Valencia 18 20
15. Espanyol 19 20
16. Celta Vigo 19 20
17. Real Valladolid 19 20
18. Cadiz 19 19
19. Getafe 19 17
20. Elche 19 6