22.12.2021, 22:11 47

Asgari ücret gerçekten asgari midir?

İçinde bulunduğumuz Aralık ayında ekonomik kararlardan fırsat bulduğumuz zaman dilimlerinde asgari ücretle ilgilendik.

Muhtemelen hiçbir asgari ücret belirleme süreci bu kadar gündem olmamıştı ülkemizde. Sonrasında vergi tartışmaları birçoğumuzun kafasını karıştırdı. En sonunda tüm çalışanlar için vergi istisnası getirilince ortalık duruldu; asgari ücret brüt 5.004, net 4.253,40 TL (?)

Asgari ücretin birçok tanımı olsa da hukuken işçiye ödenecek en az ücret olarak tanımlanabilir.

Hammurabi kanunlarındabile yer alan bu kavramın günümüzdeki hali ise bir asırdan öteyegitmiyor. Ülkemizde 1923 yılında ilk kez İzmir İktisat Kongresinde hukuki ve politikanlam kazanıyor.

1936 yılında İş Kanununda asgari ücret yer alıyor ancak 1950’lere kadar uygulanma imkanı bulamıyor. 1951-1967 yılları arasında ise iş kolu ve il bazında mahalli komisyonlar tarafından asgari ücret belirleniyor. Tarım ve sanayi kolları ayrımı 1989 yılında kaldırıldıktan sonra ülke genelinde tek bir ücret uygulamasına geçiliyor. 2014 yılında 16 yaş altı ve üstü ayrımı da kaldırılıyor.

Asgari ücretin belirlenmesinin geçirdiği evreler bu şekilde ama asgari ücretin hukuki anlamı hep aynı kalıyor. Asgari ücrete ilişkin bir yönetmelik var. Yönetmeliğin tanım bölümünde;

d) Asgari ücret: İşçilere normal bir çalışma günükarşılığı ödenen ve işçinin gıda, konut, giyim, sağlık, ulaşım ve kültür gibi zorunlu ihtiyaçlarını günün fiyatları üzerinden asgari düzeyde karşılamaya yetecek ücreti,

tanımı yer alıyor. Tanıma göre asgari ücret, bir günlük zorunlu ihtiyaçların karşılanması anlamına geliyor. Asgari ücretin belirlenmesi bölümünde ”ücretin, bir günlük olarak belirlenmesi esastır” cümlesi düzenleniyor. Nitekim asgari ücret de bir günlük olarak belirleniyor. 2022 yılı için brüt asgari ücret 166.80 TL.  

Tüketim alışkanlıklarımız harcamalarımızdaki yüksek tutarlı kalemleri çoğunlukla aylık ödeme eğilimi gösterdiğinden ücretleri de aylık algılıyoruz haliyle. Bu da asgari ücreti aylık algılamamıza sebep olabiliyor. Oysa asgari ücretin günlük olmasının sebebi iş hukukunun doğasından geliyor.

İş kanununa göre işçiye çalıştığı gün kadar maaş hesaplanır. Yani 10 gün rapor alan işçiye işveren on gün için ödeme yapmaz. Ödemeyi SGK yapar. Hafta tatili işin doğasındandır. İşçinin dinlenmesi gerekir. Yıllık izin de öyledir. İşçi hafta tatilinde veya yıllık izninde çalışırsa mesai adında ek bir gelire sahip olur.   

Bir de resmi tatiller vardır ki aslında çalışılmayan günlerdir. Mesaiden farkı resmi tatilde çalışan işçiye ayrıca bir günlük brüt ücret ödenir.

Tek sermayesi emeği olan işçi ancak çalışması halinde gelir elde edebiliyor. Böyle olunca işçi çalışmaktan vazgeçmiyor. Ülkemizde resmi tatiller;

  • 1 Ocak (Yılbaşı)
  • 23 Nisan (Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı)
  • 1 Mayıs (Emek ve Dayanışma Günü)
  • Ramazan Bayramı (3 gün)
  • 19 Mayıs (Atatürk’ü Anma ve Gençlik Bayramı)
  • Kurban Bayramı (4,5 gün)
  • 15 Temmuz (Demokrasi ve Milli Birlik Günü)
  • 30 Ağustos (Zafer Bayramı)
  • 29 Ekim (Cumhuriyet Bayramı 1,5 gün)

birbirleriyle çakışmazlarsa her yıl 14 güne karşılık geliyor. Bu günlerde çalışan işçiye ise 30 gün yerine 31 günlük ücret hesaplanması gerekiyor. Mayıs gibi aylarda bu hesap 32, hatta dini bayramlarla 35 güne çıkabiliyor. İzleyen ayda işçiye 35 günlük ücret ödenmesi ve 35 günlük prim yatırılması gerekiyor.

Resmi tatillerde elbette ülkede hayat durmuyor. O gün çalışan işçi her gün için iki günlük ücrete hak kazanıyor.

Resmi tatilde çalışma ücreti meselesi işçi ile işveren arasında fakat SGK açısından bir işçi için yılın her ayında 30 günlük asgari ücret primi bildirilmesi teknik olarak mümkün görünmüyor. Yani bazı aylar işyerinde çalışan işçilerin çoğu için asgari ücretin asgari olmaması gerekiyor.  

Kaynaklar:

1-Hammurabi Kanunları md. 241-277
2-ILO raporlarına göre 1890’larda Yeni Zelanda ve Avustralya’da evde çalışan kadınları korumak için uygulanıyor.
3-Kongrede asgari ücret işçi, tüccar, sanayici ve çiftçi gruplarının oybirliğiyle kabul edilmiştir.

Site: https://vergialgi.net/

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 01 Şubat 2023
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 20 48
2. Fenerbahçe 20 44
3. Başakşehir 20 40
4. Beşiktaş 20 39
5. Adana Demirspor 20 37
6. Trabzonspor 20 35
7. Kayserispor 20 29
8. Konyaspor 20 27
9. Alanyaspor 21 25
10. Karagümrük 20 23
11. Gaziantep FK 20 22
12. Ankaragücü 20 22
13. Sivasspor 21 21
14. Antalyaspor 19 21
15. Giresunspor 20 21
16. Hatayspor 19 20
17. Kasımpaşa 20 19
18. İstanbulspor 20 15
19. Ümraniye 20 14
Takımlar O P
1. Samsunspor 21 41
2. Eyüpspor 21 41
3. Bodrumspor 21 38
4. Keçiörengücü 21 37
5. Pendikspor 21 34
6. Rizespor 20 34
7. Bandırmaspor 20 34
8. Sakaryaspor 21 34
9. Boluspor 21 34
10. Göztepe 21 30
11. Manisa FK 20 29
12. Adanaspor 21 22
13. Altay 21 19
14. Tuzlaspor 21 19
15. Erzurumspor 21 18
16. Altınordu 21 17
17. Ö.K Yeni Malatya 21 16
18. Gençlerbirliği 21 13
19. Denizlispor 21 13
Takımlar O P
1. Arsenal 19 50
2. M.City 20 45
3. Newcastle 20 39
4. M. United 20 39
5. Tottenham 21 36
6. Brighton 19 31
7. Fulham 21 31
8. Brentford 20 30
9. Liverpool 19 29
10. Chelsea 20 29
11. Aston Villa 20 28
12. Crystal Palace 20 24
13. Nottingham Forest 20 21
14. Leicester City 20 18
15. Leeds United 19 18
16. West Ham United 20 18
17. Wolves 20 17
18. Bournemouth 20 17
19. Everton 20 15
20. Southampton 20 15
Takımlar O P
1. Barcelona 18 47
2. Real Madrid 18 42
3. Real Sociedad 19 39
4. Atletico Madrid 19 34
5. Villarreal 19 31
6. Real Betis 18 31
7. Rayo Vallecano 19 29
8. Osasuna 19 28
9. Athletic Bilbao 19 26
10. Mallorca 19 25
11. Almeria 19 22
12. Girona 19 21
13. Sevilla 19 21
14. Valencia 18 20
15. Espanyol 19 20
16. Celta Vigo 19 20
17. Real Valladolid 19 20
18. Cadiz 19 19
19. Getafe 19 17
20. Elche 19 6